Naar de inhoud
Notariaat Wellens
Menu
Samen thuis in een lichte woonkamer

Aanwas van onroerende goederen

Uw woning beschermen.
De gevolgen vooraf kennen.

Ontdek onze begeleiding ↓

Om te beginnen

← Alle instrumenten

Als uw partner overlijdt, wilt u dan kunnen blijven wonen, huur ontvangen of zelf over de woning beslissen? Een aanwasbeding kan een mogelijkheid zijn. Wat het u geeft, hangt af van uw eigendom en de afspraken in de akte.

“Wie weet dat niets volledig kan worden vastgezet, kijkt aandachtiger naar wat vandaag aanwezig is.”
Paul Wellens

Uw vragen, stap voor stap

Wilt u elkaar beschermen als één van u overlijdt? We bekijken of een beding van aanwas bij uw situatie past en wat de gevolgen zijn.

Waarom ga ik hiervoor naar de notaris?

Met een beding van aanwas kunnen bepaalde rechten bij overlijden aan de andere partij toekomen. De notaris onderzoekt of de wederzijdse kansen, inbreng en vorm juridisch passen.

Hoe kan een beding van aanwas mijn partner beschermen?
  1. Bepaal welke goederen en personen betrokken zijn.

  2. Vergelijk de regeling met een testament en andere bescherming.

  3. Laat voorwaarden, beëindiging en fiscale gevolgen uitwerken vóór ondertekening.

Hoe verloopt dit en hoelang duurt het?

Bespreek dit liefst vóór een gezamenlijke aankoop. De voorbereiding hangt af van de goederen en de gekozen constructie; er is geen vaste doorlooptijd.

Welke documenten bezorg ik de notaris?

Leg klaar wat u al hebt. U hoeft niet te wachten tot uw map volledig is om een afspraak te maken.

Ontbreekt een document of weet u niet waar u het vindt? Bekijk de hulp bij elk document. We bespreken wat het kantoor voor u kan opvragen en wat u zelf nog bezorgt.

Waar vind ik dit?

Zoek in uw aktenmap, Izimi of Mijn akten. Vindt u de akte niet? Geef adres, vermoedelijke datum en eventueel het vroegere notariskantoor door; we bekijken hoe we een afschrift kunnen opvragen.

Waar vind ik dit?

Bezorg het verslag met datum en naam van de schatter. Is er nog geen schatting, bestel er niet zonder overleg een: bespreek eerst welke waardering nodig is.

Waar vind ik dit?

Bezorg de volledige versie met datum, bijlagen en latere wijzigingen. Hebt u dit document niet of weet u niet of het bestaat? Duid “Hulp nodig” aan en bespreek het met het kantoor.

Waar vind ik dit?

Bezorg de volledige tekst en eventuele wijzigingen. Kijk in uw aktenmap of Mijn akten. Niet alles is digitaal beschikbaar; geef zo nodig door welk kantoor de akte maakte.

Waar vind ik dit?

Bezorg de volledige versie met datum, bijlagen en latere wijzigingen. Hebt u dit document niet of weet u niet of het bestaat? Duid “Hulp nodig” aan en bespreek het met het kantoor.

Deze vinkjes blijven alleen op de geopende pagina staan en worden niet naar het kantoor verzonden.

Open de checklist: klaar, hulp nodig of niet van toepassing
Wat doet en onderzoekt de notaris?
  • Zijn de wederzijdse kansen en inbreng voldoende in evenwicht?
  • Welke goederen en vorm zijn betrokken?
  • Hoe werkt de regeling bij overlijden, verkoop of relatiebreuk?
  • Welke erf- en fiscale gevolgen gelden voor uw situatie?

We spreken af welke opzoekingen het kantoor doet en welke gegevens u, uw bank of een andere deskundige bezorgt.

Waar let ik op vóór ik teken?

Controleer of het beding automatisch werkt of een keuze vraagt, wat bij verkoop gebeurt en hoe u het later kunt beëindigen.

Is een passage nog onduidelijk? Vraag gerust om uitleg met een voorbeeld uit uw eigen situatie. Teken pas wanneer u begrijpt wat u afspreekt.

Wat moet ik nadien nog regelen?

Bewaar de akte bij de betrokken goederen. Laat de regeling herbekijken bij een huwelijk, relatiebreuk of wijziging van vermogen.

Welke praktische tips helpen mij?

Ga niet uit van dezelfde gevolgen als bij een testament. Vraag een vergelijking voor uw eigen gezin en goederen.

Wat betekenen deze woorden?
Beding van aanwas
een overeenkomst waarbij rechten volgens de afgesproken voorwaarden bij de langstlevende aangroeien.
Kanscontract
een overeenkomst waarbij de uitkomst afhangt van een onzekere gebeurtenis.
Waar vind ik meer uitleg of hulp?

U hoeft uw vraag niet in juridische woorden te stellen. Vertel wat u bezighoudt, wat u wilt regelen en of er een belangrijke datum nadert.

We bekijken samen de eerstvolgende stap. We spreken vooraf af waarmee het kantoor u helpt en welke kosten daarbij horen.

Stel uw vraag aan het kantoorMaak een afspraak

Algemene uitleg voor uw voorbereiding. Welke regels en stukken voor u gelden, wordt aan de hand van uw dossier nagegaan.

Op deze pagina

Aanwas van vastgoed in gewone woorden

01

De notariële akte bepaalt welke rechten op de woning de langstlevende krijgt en onder welke voorwaarden.

Vruchtgebruik en volle eigendom bieden verschillende mogelijkheden. Vruchtgebruik geeft gebruik en inkomsten; anderen kunnen de blote eigendom bezitten. Volle eigendom verenigt die rechten. Laat dus niet alleen “bescherming” opschrijven, maar bepalen welke vrijheid u nodig hebt.

Waar stopt deze bescherming?

De lening verdwijnt niet door aanwas. Ook kan verkooprecht verschuldigd zijn. Een mogelijke behandeling buiten de erfbelasting betekent niet dat de verkrijging belastingvrij is.

Betrek het op uw leven: Moet uw partner alleen kunnen blijven wonen, of ook zelfstandig kunnen verhuizen?

Wat spreken we af over onze woning?

02

Bij vastgoed wordt een aanwasbeding in een notariële akte vastgelegd. De afspraak kan bijvoorbeeld betrekking hebben op de aandelen waarmee u samen een woning koopt. Laat duidelijk opschrijven of de langstlevende volle eigendom krijgt of alleen een gebruiksrecht, en of daarvoor een keuze nodig is.

Uw aankoopverhouding, de werkelijk gedragen inbreng en uw overlevingskansen verdienen elk aandacht. Een beding dat voor een ander koppel past, is daarom niet automatisch bruikbaar voor u. Ook de lening, schuldsaldoverzekering en rechten van kinderen horen bij dezelfde bespreking.

Een aanwasbeding beschermt tegen een bepaald gevolg van overlijden. Het geeft u tijdens uw leven niet automatisch een groter eigendomsaandeel en is geen vervanging van afspraken over ongelijke aflossingen of verbouwingskosten.

Wat als een van ons wil blijven en de andere wil vertrekken?

03

Bekijk eerst hoe het beding bij een relatiebreuk kan eindigen. Daarna moeten eigendom en financiering worden afgewikkeld. Wie de woning overneemt, moet mogelijk de andere uitbetalen. Waardering, openstaande lening en bewezen onderlinge vorderingen bepalen de afrekening.

De bank moet afzonderlijk akkoord gaan met het ontslag van een kredietnemer uit diens verplichtingen. Dat u onderling afspreekt dat één partner voortaan betaalt, betekent niet dat de andere voor de bank al bevrijd is.

Wilt u de woning samen verkopen, laat dan controleren hoe het aanwasbeding wordt beëindigd en of het nog iets bepaalt over de verkoopprijs of vervangend vastgoed. Een beding voor deze woning volgt niet zonder meer elke latere woning.

Kan ik blijven wonen en later alleen verkopen?

04

Krijgt u onder het geldige beding de volle eigendom van het betrokken aandeel, dan kan dat meer zelfstandigheid geven dan alleen vruchtgebruik. Krijgt u uitsluitend vruchtgebruik, dan zijn er ook andere eigenaars met wie u voor de verkoop van de volle eigendom normaal moet afstemmen. De woorden in de akte maken dus een praktisch verschil.

Er kan nog een hypothecaire lening bestaan. Een schuldsaldoverzekering betaalt alleen volgens haar eigen dekking en voorwaarden. Aanwas wist die schuld niet automatisch uit. Bekijk daarom of de langstlevende zowel de woning als de lasten kan dragen.

Bij onroerende aanwas kan registratiebelasting, in het bijzonder verkooprecht, verschuldigd zijn. U mag een mogelijke behandeling buiten de erfbelasting niet lezen als “de woning komt belastingvrij over”. Het toepasselijke gewest, het recht dat overgaat en de omstandigheden bepalen de berekening.

Een fictief voorbeeld: twee partners bezitten ieder de helft van de gezinswoning. Het beding kent bij overlijden de helft van de eerstoverledene in volle eigendom toe aan de langstlevende. Die wordt dan onder de voorwaarden van de akte volledig eigenaar, maar moet nog rekening houden met krediet, verzekering en belasting. Zonder dit beding of een andere regeling zou de helft van de overledene volgens diens erfrechtelijke regeling worden verdeeld.

Bekijk woning, lening en beding samen

05

  1. Breng de volledige aankoopakte mee

    Een samenvatting “er staat een aanwas in” vertelt nog niet welke rechten en voorwaarden gelden.

  2. Controleer de verzekering

    Noteer wie verzekerd is, voor welk aandeel en welke schuld nog overblijft.

  3. Vraag twee berekeningen

    Laat de gevolgen van uitkoop bij een breuk en verkrijging bij overlijden afzonderlijk toelichten.

Voorbeelden voor uw levenssituatie

Wat vraag ik aan de notaris?

07

U hoeft deze begrippen niet uit het hoofd te kennen. Neem de vragen mee die bij u passen. Vraag gerust om het antwoord te tonen met uw eigen woning, uw geld en de mensen die u wilt beschermen.

Klik op een vraag voor een eerste toelichting of praktische tip. U hoeft nog niet op alles een antwoord te hebben.

  1. Kan de langstlevende alleen blijven wonen, of ook zelfstandig verkopen?

    Laat precies uitleggen welke rechten de akte geeft en wie eventueel moet meewerken.

  2. Welke lening blijft bestaan als een van ons overlijdt?

    Neem de kredietstukken en schuldsaldoverzekering mee. Het beding wist de schuld niet uit.

  3. Wat kost een verkrijging via dit beding tegenover de andere mogelijkheden?

    Vraag naar de toepasselijke belasting én de juridische bescherming.

  4. Wat als we uit elkaar gaan of een andere woning kopen?

    Laat de beëindiging en mogelijke vervanging van het betrokken goed bespreken.

De details die het verschil maken.

VOOR WIE VERDER WIL LEZEN

Bekijk de voorwaarden, mogelijke varianten en juridische onderbouwing bij uw vraag.

Wat wilt u de langstlevende geven?
Te bespreken keuzePraktisch verschil
Aanwas in volle eigendomDe langstlevende verkrijgt het betrokken eigendomsrecht. De latere bestemming voor kinderen vraagt een afzonderlijke blik.
Aanwas in vruchtgebruikGebruik en inkomsten kunnen bij de langstlevende liggen, terwijl blote eigendom bij anderen blijft.
Aanwas met optieDe langstlevende kiest binnen de vastgelegde voorwaarden of het beding wordt ingeroepen. Ook het alternatief bij niet-uitoefening moet duidelijk zijn.
Geen erfbelasting betekent niet geen belasting

Bij een fiscaal aanvaard aanwasbeding onder bezwarende titel (ieder krijgt een tegenprestatie voor wat hij toezegt) voor vastgoed is verkooprecht aan de orde. Een gewone uitkoop of verdeling volgt niet noodzakelijk hetzelfde fiscale regime.

Het algemene Vlaamse verkooprecht bedraagt momenteel 12% (artikel 2.9.4.1.1 VCF). U mag dat percentage niet blind op elk oud aanwasbeding toepassen: bij een opschortende voorwaarde regelt artikel 2.9.7.0.3, § 2 VCF het toepasselijke tarief en de waardering. De belastbare grondslag wordt bepaald bij vervulling van de voorwaarde; de tariefregel kijkt naar wanneer de heffing zonder voorwaarde verschuldigd zou zijn geweest.

De vrijstelling van erfbelasting op de gezinswoning is geen vrijstelling van verkooprecht. Vergelijk daarom een optionele aanwas met wat zonder uitoefening gebeurt via het wettelijke erfrecht of een testament. Daarbij tellen zowel de bescherming als de toepasselijke belastingvoorwaarden mee.

Wat als we verkopen, verhuizen of uit elkaar gaan?
Eigendom en financiering

Controleer wie eigenaar is en met welke middelen ieder heeft verworven. De kansverhouding en inleg moeten worden onderzocht. Een ongelijke lening of eigen inbreng verdient een afzonderlijke beoordeling.

Verkoop of een nieuwe woning

Bespreek of het beding stopt bij verkoop en wat mogelijk is bij een vervangende woning. Een clausule over de eerste woning beschermt niet vanzelf een latere aankoop.

Een breuk, verhuis of zorgopname

Leg vast welke gebeurtenissen gevolgen hebben voor het beding. Het feit dat de woning niet meer samen wordt bewoond, beëindigt niet noodzakelijk alle contractuele rechten.

Hypotheek en schulden

Het aanwasbeding heft de rechten van de bank niet op. Stem eigendomsoverdracht, lening en eventuele verzekering op elkaar af.

Aanwas bij aankoop is niet hetzelfde als terugval

SP 16092 onderscheidt bedingen tussen verkrijgers van goederen van bedingen over rechten die bij verkoop of schenking worden voorbehouden. Bij een voorbehouden vruchtgebruik of rente kunnen andere regels gelden dan bij de aanwas van de aangekochte woning.

Het standpunt bevat ook vermoedens over kosteloze of bezwarende aanwas, behoudens wat uit de overeenkomst blijkt. Benoem daarom precies welk recht overgaat, wie het heeft bedongen en of een tegenprestatie bestaat. De uitdrukking “aanwas” alleen is onvoldoende om de belasting te bepalen.

Wat neemt u mee?

De aankoopakte en eventuele latere aanwasakte, het huwelijkscontract of samenwoningsstatuut, de kredietstukken en bewijs van ieders inbreng. Noteer of u vooral wilt blijven wonen, inkomsten behouden of in volle eigendom kunnen verkopen.

Voor vastgoed buiten Vlaanderen of bij buitenlandse woonplaats moet de bevoegde belastingregeling afzonderlijk worden vastgesteld.

Veelgestelde vragen
Eetruimte bij een houten trap

VAN LEZEN NAAR VOORBEREIDEN

Al een eerste antwoord.

Moet ik eerst alle documenten terugvinden?

U kunt uw vraag al stellen met wat u hebt. Noteer welke afspraken u zich herinnert en wat er sindsdien veranderde. Met de checklist op deze pagina ziet u wat u kunt verzamelen en wat u nog met het kantoor moet bespreken.

Hoe bereid ik een gesprek met mijn naasten voor?

Vertel eerst wat u wilt bereiken of vermijden. Geef ieder de ruimte om verwachtingen en praktische grenzen te benoemen. Noteer waarover u het eens bent en welke vragen openblijven, zodat het gesprek ook rekening houdt met wie de gevolgen draagt.

Wat als ik twijfel tussen verschillende oplossingen?

Schrijf bij elke mogelijkheid op wat u ermee wilt bereiken en wat u nog niet begrijpt. Neem bestaande documenten mee. Het adviesgesprek dient om de mogelijkheden en gevolgen naast uw eigen situatie te leggen, voordat u een keuze maakt.

EENVOUDIG VOORBEREIDEN

Uw checklist: een beding van aanwas onderzoeken

Welke documenten legt u klaar, waar vindt u ze en wanneer helpt het kantoor? Duid aan wat u hebt en waar u hulp bij wilt.

Nuttige websites bij dit onderwerp

VAN EERSTE VRAAG TOT VOLGENDE STAP

U hoeft het niet alleen uit te zoeken.

  1. Eerst uw situatie

    Vertel wat er speelt, wie betrokken is en wat u wilt vermijden.

  2. Mogelijkheden afwegen

    We bespreken uw vragen, de beschikbare stukken en de gevolgen van mogelijke keuzes.

  3. Uw volgende stap

    We leggen vast wat u wilt laten uitwerken en welke opvolging daarbij hoort.

Mijn voorbereiding bekijken

Dit bewaart u voor uw eigen gesprek. Het kantoor ontvangt niets via deze knop.

Bronnen en toepassingsgebied

Algemene toelichting bij Belgische situaties. Vlaamse fiscaliteit wordt afzonderlijk vermeld. Uw bestaande akten, gezinssituatie en buitenlandse banden kunnen de uitkomst wijzigen. Nagekeken op 6 september 2026.

De inhoud sluit aan bij de voordrachten van notaris Paul Wellens over successieplanning voor alleenstaanden en gehuwden.