Wie wilt u later
iets nalaten?

01

Testament in gewone woorden

U legt vast wie na uw overlijden iets krijgt. Vandaag houdt u uw bezittingen en kunt u uw wensen in principe nog wijzigen.

Een testament is uw juridisch geldige instructie voor later. Het kan iemand een plaats geven die de wet niet automatisch laat erven. Het is geen overdracht vandaag: u kunt uw geld nog gebruiken en uw woning nog verkopen.

Waar stopt deze bescherming?

U kunt niet zonder meer over alles vrij beslissen. Kinderen en een echtgenoot kunnen een beschermd erfdeel hebben. Ook eerdere schenkingen tellen mee. Een testament geeft iemand geen bevoegdheid om tijdens uw leven uw bankzaken te regelen.

Betrek het op uw leven: Wie zou u iets willen nalaten die volgens de wet misschien niets krijgt?

02

Wat leg ik vast en wat behoud ik zelf?

Een testament regelt wat na uw overlijden met uw erfenis moet gebeuren. Tot dan blijft uw vermogen van u. Een genoemde begunstigde, de persoon die iets zal krijgen, wordt door het testament dus niet vandaag eigenaar. U kunt in principe ook blijven verkopen, uitgeven of uw testament wijzigen.

Uw nalatenschap is wat u bij overlijden nalaat: bezittingen én schulden. Bij gehuwden moet eerst worden uitgemaakt wat al van de langstlevende is. Alleen wat tot uw eigen erfenis behoort, kan door uw testament worden verdeeld.

Sommige erfgenamen hebben een beschermd minimumdeel. Dat heet een reserve. Om die te berekenen kan de wet ook eerdere schenkingen meetellen. Daarom is “ik verdeel alleen wat nog op mijn rekening staat” niet altijd de volledige berekening.

U kunt een bepaald bedrag, een bepaald goed of een aandeel in uw erfenis nalaten. Die keuzes gedragen zich anders. Een vast bedrag kan zwaar wegen als uw vermogen later daalt; een specifieke woning kan bij overlijden al verkocht zijn. Ook een vervanger voor een eerder overleden begunstigde verdient aandacht.

03

Wat als mijn relatie eindigt?

Een testament is geen regeling voor de verdeling bij een echtscheiding. Het geeft iemand pas rechten bij uw overlijden. Toch moet u het na een breuk meteen laten bekijken, omdat de persoon die erin staat mogelijk niet meer degene is die u wilt beschermen.

Bent u nog gehuwd maar woont u apart? Dan is uw huwelijk niet beëindigd. Erfrechten kunnen blijven bestaan. Het verlies of beperken van rechten tijdens een scheidingssituatie kent voorwaarden; een ander adres alleen beantwoordt die vraag niet.

Na een echtscheiding heeft een ex-echtgenoot niet meer het wettelijke erfrecht van een echtgenoot. Maar de gevolgen voor testamentaire voordelen, eerdere schenkingen en bijzondere afspraken moet u afzonderlijk laten lezen. Veronderstel niet dat alle documenten automatisch dezelfde uitwerking krijgen.

Bij ongehuwde partners is een relatiebreuk evenmin een veilige vervanging voor een controle van het testament. Laat vaststellen wat de gebruikte woorden betekenen en pas uw testament aan als uw bedoeling veranderd is.

04

Hoe werkt het testament na mijn overlijden?

Eerst wordt nagegaan welk testament geldig en van toepassing is. Daarna wordt de erfenis vastgesteld en wordt bekeken hoe de bepalingen samengaan met schulden, eerdere schenkingen, het huwelijkscontract en beschermde erfdelen.

Vruchtgebruik en volle eigendom geven niet dezelfde vrijheid. Wie vruchtgebruik van een woning krijgt, mag die in beginsel gebruiken of de huur ontvangen. De blote eigenaar heeft de eigendom zonder dat gebruik. Voor de verkoop van de volle eigendom is doorgaans de medewerking van beide rechten nodig. Bijzondere mogelijkheden om rechten om te zetten vragen een afzonderlijke beoordeling.

Uw testament bepaalt niet automatisch hoeveel erfbelasting iemand betaalt. Dat hangt onder meer af van wat iemand krijgt, diens verhouding tot u en de toepasselijke belastingregels. Een regeling kan juridisch passen en toch financieel moeilijk uitvoerbaar zijn als er onvoldoende geld beschikbaar is.

05

Wat betekent dit in uw situatie?

Kies uw situatie. U vindt telkens twee fictieve voorbeelden. Ze laten zien welke vragen ertoe doen; uw eigen documenten, familie en vermogen bepalen de uitkomst.

06

Welke fouten kan ik vooraf vermijden?

1. Schrijf eerst uw bedoeling op.

   Wie wilt u beschermen? Wat moet die persoon kunnen gebruiken, krijgen of zelf beslissen? Daarna komt de juridische formulering.

2. Denk aan een tweede volgorde.

   Wie krijgt als een genoemde persoon eerder overlijdt? Wat als de woning verkocht is of het voorziene bedrag niet meer beschikbaar is?

3. Leg alle documenten naast elkaar.

   Uw testament, huwelijkscontract, schenkingen en eventuele aanwasbedingen moeten samen een begrijpelijk geheel vormen.

4. Zorg dat het testament vindbaar is.

   Een correcte tekst helpt alleen als hij na uw overlijden wordt teruggevonden. Bespreek bewaring en registratie.

5. Laat een eigen tekst controleren.

   Een eigenhandig testament moet volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend zijn. Ook een correct handgeschreven document kan inhoudelijk dubbelzinnig zijn.

07

Wat vraag ik aan de notaris?

U hoeft deze begrippen niet uit het hoofd te kennen. Neem de vragen mee die bij u passen. Vraag gerust om het antwoord te tonen met uw eigen woning, uw geld en de mensen die u wilt beschermen.

1. Wie krijgt wat als ik vandaag niets extra regel?

   Laat vertrekken van uw eigen gezin en bezittingen. Zo ziet u wat uw testament moet veranderen.

2. Hoeveel kan ik vrij nalaten, rekening houdend met eerdere schenkingen?

   Vraag de berekening van de beschermde erfdelen in gewone bedragen te tonen.

3. Kan mijn partner blijven wonen én later verhuizen?

   Laat het verschil uitleggen tussen gebruiksrechten en volle eigendom, en wie voor verkoop moet meewerken.

4. Wat als de persoon die ik aanduid eerder overlijdt?

   Bespreek een vervanger en wat gebeurt als een genoemd goed intussen verkocht is.