Om te beginnen
U deelt uw leven zonder huwelijk of verklaring van wettelijke samenwoning. Wat u voor elkaar wilt regelen, vraagt dan extra aandacht.
“Een relatie toont haar kwaliteit wanneer belangen niet samenvallen.”
Uw vragen, stap voor stap
Samen een leven opbouwen begint met vertrouwen. Duidelijke afspraken helpen om elkaar ook te beschermen wanneer uw situatie verandert.
Waarom ga ik hiervoor naar de notaris?
Samenwonen regelt niet automatisch wie eigenaar is, wie een extra betaling terugkrijgt of wie later erft. De notaris helpt die afspraken uit elkaar houden.
Een overeenkomst tussen wettelijk samenwonenden wordt notarieel opgesteld.
Hoe beschermen wij elkaar als we samenwonen?
Bespreek of u feitelijk of wettelijk samenwoont en wie welke goederen bezit.
Leg bijdragen aan woning, lening en huishoudkosten vast.
Bespreek afzonderlijk wat bij een breuk of overlijden nodig is, zoals een testament.
Hoe verloopt dit en hoelang duurt het?
Wilt u wettelijk samenwonen, dan legt u een verklaring af bij de gemeente. De overeenkomst en een eventueel testament zijn aparte stappen.
Regel afspraken over een aankoop of extra inbreng vóór de betaling.
Welke documenten bezorg ik de notaris?
Leg klaar wat u al hebt. U hoeft niet te wachten tot uw map volledig is om een afspraak te maken.
Ontbreekt een document of weet u niet waar u het vindt? Bekijk de hulp bij elk document. We bespreken wat het kantoor voor u kan opvragen en wat u zelf nog bezorgt.
Waar vind ik dit?
Bezorg de volledige versie met datum, bijlagen en latere wijzigingen. Hebt u dit document niet of weet u niet of het bestaat? Duid “Hulp nodig” aan en bespreek het met het kantoor.
Waar vind ik dit?
Zoek in uw aktenmap, Izimi of Mijn akten. Vindt u de akte niet? Geef adres, vermoedelijke datum en eventueel het vroegere notariskantoor door; we bekijken hoe we een afschrift kunnen opvragen.
Waar vind ik dit?
Bezorg de volledige versie met datum, bijlagen en latere wijzigingen. Hebt u dit document niet of weet u niet of het bestaat? Duid “Hulp nodig” aan en bespreek het met het kantoor.
Waar vind ik dit?
Vraag het document aan uw bank of download het uit uw eigen bankomgeving. Vermeld de datum en dossierreferentie. Bezorg overzichten, nooit wachtwoorden of toegangscodes.
Waar vind ik dit?
Bezorg de volledige tekst en eventuele wijzigingen. Kijk in uw aktenmap of Mijn akten. Niet alles is digitaal beschikbaar; geef zo nodig door welk kantoor de akte maakte.
Deze vinkjes blijven alleen op de geopende pagina staan en worden niet naar het kantoor verzonden.
Open de checklist: klaar, hulp nodig of niet van toepassingWat doet en onderzoekt de notaris?
- Woont u feitelijk of wettelijk samen?
- Wie bezit de woning en welke betalingen zijn aantoonbaar?
- Welke afspraken zijn geldig en uitvoerbaar?
- Is naast het contract nog een testament of andere bescherming nodig?
We spreken af welke opzoekingen het kantoor doet en welke gegevens u, uw bank of een andere deskundige bezorgt.
Waar let ik op vóór ik teken?
Controleer eigendomsaandelen, terugbetaling van eigen geld, maandelijkse bijdragen en de regeling wanneer één partner vertrekt. Een samenlevingscontract vervangt geen testament.
Is een passage nog onduidelijk? Vraag gerust om uitleg met een voorbeeld uit uw eigen situatie. Teken pas wanneer u begrijpt wat u afspreekt.
Wat moet ik nadien nog regelen?
Bewaar betaalbewijzen en pas de afspraken aan bij een aankoop, geboorte, huwelijk of relatiebreuk. Controleer samen wie de uitkering van uw verzekeringen ontvangt.
Welke praktische tips helpen mij?
Een overschrijving voor verbouwingen maakt u niet vanzelf mede-eigenaar. Leg vooraf vast wat die betaling betekent.
Wat betekenen deze woorden?
- Feitelijk samenwonen
- samenleven zonder verklaring van wettelijke samenwoning.
- Wettelijk samenwonen
- samenleven na een verklaring bij de gemeente, met wettelijke rechten en plichten.
- Eigen inbreng
- geld of goederen die één partner afzonderlijk inbrengt.
Waar vind ik meer uitleg of hulp?
U hoeft uw vraag niet in juridische woorden te stellen. Vertel wat u bezighoudt, wat u wilt regelen en of er een belangrijke datum nadert.
We bekijken samen de eerstvolgende stap. We spreken vooraf af waarmee het kantoor u helpt en welke kosten daarbij horen.
Stel uw vraag aan het kantoorMaak een afspraakAlgemene uitleg voor uw voorbereiding. Welke regels en stukken voor u gelden, wordt aan de hand van uw dossier nagegaan.
Op deze pagina
Wat gebeurt er als u niets extra regelt?
UW VERTREKPUNT
Feitelijk samenwonenden erven niet automatisch van elkaar. Ook vele jaren samenwonen veranderen dat op zichzelf niet. Dat u voor de belasting als partners wordt behandeld, betekent nog niet dat u van elkaar erft.
Meer aandachtspunten voor uw eigen situatie
U wilt in de woning kunnen blijven
Bij een gezamenlijke aankoop blijft uw eigen aandeel van u. Het aandeel van uw overleden partner vererft volgens diens regeling. Zonder testament of andere voorziening kunnen bijvoorbeeld de kinderen van uw partner mede-eigenaar worden.
Is de woning volledig van één partner, dan heeft de andere door het samenwonen alleen geen erfrecht op die woning. Een huurwoning vraagt een afzonderlijke controle van de huurovereenkomst en de toepasselijke huurregels.
U wilt dat uw partner iets krijgt
Met een testament kunt u uw partner een goed, bedrag of recht toekennen. De reserve van eventuele kinderen begrenst wat mogelijk is. Wie het testament heeft gemaakt, kan het in principe later zelf wijzigen of intrekken.
Bekijk ook spaargeld en inkomen. Alleen in de woning kunnen blijven wonen is niet altijd voldoende om het leven financieel voort te zetten.
U wilt duidelijkheid over wat van wie is
Een samenlevingsovereenkomst kan afspraken vastleggen over uitgaven, eigendom en de afwikkeling als u uit elkaar gaat. Bewijs van eigen inbreng en aflossingen blijft belangrijk.
Die overeenkomst vervangt geen testament. Ook het samen aankopen van een woning maakt u niet automatisch erfgenaam van elkaar.
Als u uit elkaar gaat: geen automatische helft van alles
Ieder behoudt in beginsel zijn eigen goederen. Gezamenlijke goederen moeten worden verdeeld volgens de eigendomsrechten, met eventuele bewezen onderlinge vorderingen. Het feit dat u jarenlang alle boodschappen betaalde, maakt u niet automatisch mede-eigenaar van de woning van uw partner.
Een fictief voorbeeld: u bezit ieder de helft van een woning, maar één partner betaalde een grotere eigen inbreng. De eigendomsakte en afspraken over die inbreng moeten samen worden gelezen. Een groter betaald bedrag wijzigt de eigendomsaandelen niet vanzelf; er kan wel een afrekeningsvraag bestaan.
Bespreek wie blijft wonen, hoe de waarde wordt bepaald en hoe de lening wordt overgenomen of afgelost. Een aanwasbeding eindigt niet noodzakelijk door de breuk. Ook testamenten en volmachten moeten apart worden herbekeken.
Als uw partner overlijdt: eigendom en erfrecht uit elkaar houden
Uw eigen aandeel blijft van u. Het aandeel van uw partner gaat zonder aanvullende regeling naar diens erfgenamen. Dat kunnen kinderen of familieleden zijn. Zij kunnen daardoor met u betrokken raken bij beslissingen over verkoop of verdeling van de woning.
Een testament kan uw partner rechten geven, maar blijft in beginsel herroepbaar en moet rekening houden met beschermde erfdelen. Een aanwasbeding kan onder voorwaarden een andere route bieden, met eigen beperkingen en kosten. Vergelijk daarom niet alleen wie mag blijven wonen, maar ook wie later kan verkopen en wat kinderen uiteindelijk krijgen.
Wat kunt u zelf regelen?
UW KEUZES
Welke keuze helpt u bereiken wat u wilt? Dat hangt ook af van uw bestaande afspraken en de rechten van uw partner, kinderen of anderen.
Ik wil mijn partner begunstigen met een testament
Past dit bij uw vraag?
U wilt zelf omschrijven wat uw partner bij uw overlijden krijgt.
Wat verandert er?
U kunt binnen de wettelijke grenzen bijvoorbeeld vruchtgebruik, volle eigendom of een bedrag toekennen.
Wat vraagt aandacht?
Uw partner kan zijn eigen testament later wijzigen. Onderzoek ook of de regeling uitvoerbaar is naast de rechten van kinderen.
Bekijk de mogelijkheden van een testament →We willen onze woningakte laten nakijken
Past dit bij uw vraag?
U wilt begrijpen wat bij overlijden of een breuk met de woning gebeurt.
Wat verandert er?
Een notaris kan nagaan welke bescherming uw aankoopakte al bevat en of een andere regeling, zoals een passend aanwasbeding, te onderzoeken is.
Wat vraagt aandacht?
Een aanwasbeding is geen standaardoplossing. Onder meer gelijkwaardige overlevingskansen, financiering, fiscale gevolgen en uitstapmogelijkheden moeten worden beoordeeld.
Bekijk aanwas voor vastgoed →We overwegen wettelijke samenwoning of een huwelijk
Past dit bij uw vraag?
U wilt nagaan of een ander juridisch statuut beter aansluit bij uw bedoeling.
Wat verandert er?
Wettelijke samenwoning en huwelijk geven elk een eigen pakket rechten en verplichtingen.
Wat vraagt aandacht?
Kies niet alleen op basis van een erfbelastingtarief. Eigendom, schulden, kinderen en gevolgen bij een breuk horen mee in de vergelijking.
Vergelijk de vertrekpunten →EEN FICTIEF VOORBEELD
Twee partners kochten elk de helft van een woning. Eén partner heeft een kind uit een eerdere relatie. Zonder aanvullende regeling erft dat kind in beginsel het aandeel van zijn ouder. De andere partner behoudt zijn eigen helft, maar krijgt de andere helft niet automatisch. De aankoopakte en eventuele testamenten bepalen mee welke bescherming al bestaat.
Wat vraag ik aan de notaris?
U hoeft deze begrippen niet uit het hoofd te kennen. Neem de vragen mee die bij u passen. Vraag gerust om het antwoord te tonen met uw eigen woning, uw geld en de mensen die u wilt beschermen.
Klik op een vraag voor een eerste toelichting of praktische tip. U hoeft nog niet op alles een antwoord te hebben.
Wat gebeurt er met onze woning als één van ons overlijdt?
Laat uw eigen aandeel en het aandeel van uw partner afzonderlijk uitleggen.
Krijg ik mijn extra inbreng terug als we uit elkaar gaan?
Neem de aankoopakte en betalingsbewijzen mee. Meer betalen geeft niet vanzelf een groter eigendomsaandeel.
Welke afspraak laat mijn partner blijven wonen of later verhuizen?
Vergelijk de rechten die nodig zijn met wat nu al in uw akten staat.
Wie mag voor mij tekenen als ik dat niet meer zelf kan?
Samenwonen geeft geen algemene vertegenwoordigingsbevoegdheid.
Veelgestelde vragen
Zijn we na een aantal jaren automatisch wettelijk samenwonend?
Nee. Wettelijke samenwoning vraagt een verklaring bij de gemeente. Voor bepaalde fiscale voordelen gelden wel termijnen van feitelijke samenwoning en een gezamenlijke huishouding. Dat is een andere beoordeling dan het burgerlijk erfrecht.
Kunnen we elkaar via een zorgvolmacht helpen?
Ja, binnen de bevoegdheden van een geldig opgestelde en tijdig geregistreerde zorgvolmacht. Samenwonen alleen geeft geen algemene volmacht voor alle bank- of vastgoedhandelingen.
Neem dit mee naar uw gesprek
- Uw aankoopakte of huurovereenkomst.
- Uw testamenten en eventuele samenlevingsovereenkomst.
- Bewijzen van eigen inbreng, leningen en verbouwingen.
- Gegevens over kinderen en eventuele eerdere relaties.
Veelgestelde vragen
VAN LEZEN NAAR VOORBEREIDEN
Al een eerste antwoord.
Moet ik eerst alle documenten terugvinden?
U kunt uw vraag al stellen met wat u hebt. Noteer welke afspraken u zich herinnert en wat er sindsdien veranderde. Met de checklist op deze pagina ziet u wat u kunt verzamelen en wat u nog met het kantoor moet bespreken.
Hoe bereid ik een gesprek met mijn naasten voor?
Vertel eerst wat u wilt bereiken of vermijden. Geef ieder de ruimte om verwachtingen en praktische grenzen te benoemen. Noteer waarover u het eens bent en welke vragen openblijven, zodat het gesprek ook rekening houdt met wie de gevolgen draagt.
Wat als ik twijfel tussen verschillende oplossingen?
Schrijf bij elke mogelijkheid op wat u ermee wilt bereiken en wat u nog niet begrijpt. Neem bestaande documenten mee. Het adviesgesprek dient om de mogelijkheden en gevolgen naast uw eigen situatie te leggen, voordat u een keuze maakt.
EENVOUDIG VOORBEREIDEN
Uw checklist: samenlevingsafspraken
Welke documenten legt u klaar, waar vindt u ze en wanneer helpt het kantoor? Duid aan wat u hebt en waar u hulp bij wilt.
Nuttige websites bij dit onderwerp
BETROUWBAAR VERDER LEZEN
VAN EERSTE VRAAG TOT VOLGENDE STAP
U hoeft het niet alleen uit te zoeken.
Eerst uw situatie
Vertel wat er speelt, wie betrokken is en wat u wilt vermijden.
Mogelijkheden afwegen
We bespreken uw vragen, de beschikbare stukken en de gevolgen van mogelijke keuzes.
Uw volgende stap
We leggen vast wat u wilt laten uitwerken en welke opvolging daarbij hoort.
Dit bewaart u voor uw eigen gesprek. Het kantoor ontvangt niets via deze knop.