VERDERE UITLEG · 2 MIN LEZEN
Drie keuzes, drie juridische gevolgen
Deze uitleg is achtergrond bij een publicatie van 13 mei 2026 en kondigt geen nieuwe wetswijziging aan. Feitelijk samenwonen ontstaat zonder bijzondere formaliteit. Wettelijk samenwonen vraagt een verklaring bij de burgerlijke stand. Een huwelijk brengt een eigen wettelijk kader van rechten, plichten en vermogensregels mee.
De verschillen zijn zichtbaar bij overlijden. Feitelijke samenwoners hebben zonder testament geen wettelijk erfrecht. Een langstlevende wettelijk samenwoner erft in beginsel het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel. Een echtgenoot heeft doorgaans een ruimere erfrechtelijke positie. De precieze uitkomst hangt ook af van kinderen, testamenten en het huwelijksstelsel.
De woning en het dagelijks vermogen
Bij wettelijke samenwoning en huwelijk is de gezinswoning beschermd. Eén partner kan ze niet zomaar alleen verkopen of verhuren, zelfs wanneer slechts één partner eigenaar is. Bij feitelijke samenwoning bestaat die wettelijke bescherming niet op dezelfde manier. Eigendomsaandelen en afspraken in de aankoopakte worden dan extra belangrijk.
Ook de wederzijdse verplichtingen verschillen. Wettelijke samenwoners dragen bij in de lasten van het samenleven en kunnen voor bepaalde gezinsschulden samen worden aangesproken. Echtgenoten hebben daarnaast ruimere verplichtingen van hulp en bijstand. Een fiscaal voordeel alleen zegt dus weinig over de volledige juridische positie.
Een herkenbaar voorbeeld
Een koppel woont in een woning die één partner al vóór de relatie kocht. Zij delen de renovatiekosten en verwachten een kind. Als zij feitelijk blijven samenwonen, maakt de betaling van kosten de andere partner niet vanzelf mede-eigenaar en ontstaat geen automatisch erfrecht. Wettelijke samenwoning beschermt de woning beter, maar geeft nog geen eigendomsaandeel.
Een samenlevingsovereenkomst kan afspraken vastleggen over bijdragen en eigendom, terwijl een testament bescherming bij overlijden kan aanvullen. Wie trouwt, kan via een huwelijksovereenkomst kiezen hoe vermogens worden georganiseerd. Elke oplossing heeft gevolgen bij relatiebreuk én overlijden.
Wat kan Notariaat Wellens doen?
Maak een overzicht van de woning, leningen, spaargeld, ondernemingsbelangen en kinderen. Noteer ook wie welke kosten betaalt en welke bescherming u voor elkaar wenst. Notariaat Wellens kan vervolgens de drie samenlevingsvormen in uw eigen cijfers en gezinssituatie vergelijken.
Het kantoor kan passende afspraken vastleggen in een samenlevingsovereenkomst, testament, aankoopakte of huwelijksovereenkomst. Bestaande begunstigingsclausules en eigendomstitels worden mee bekeken, zodat documenten elkaar niet tegenspreken. De keuze blijft persoonlijk, maar wordt zo juridisch bewust genomen en later ook eenvoudiger opnieuw geëvalueerd.