UW SITUATIE · WETTELIJK SAMENWONEND
Weten waar uw
bescherming stopt.
Een verklaring bij de gemeente geeft een wettelijke basis. Bekijk of die basis voldoende is voor uw partner, uw woning en uw vermogen.
UW VERTREKPUNT
Wat gebeurt er als u niets extra regelt?
Als uw partner overlijdt, krijgt u in beginsel het recht om de gezamenlijke gezinswoning en de huisraad te gebruiken, voor zover die tot de erfenis behoren. Dat recht heet vruchtgebruik. U erft daarmee niet automatisch alle bezittingen van uw partner.
Wat speelt bij u?
De gezinswoning en de huisraad
Vruchtgebruik betekent dat de langstlevende het goed kan gebruiken en er de inkomsten van kan genieten. Het maakt die persoon niet tot volle eigenaar. Andere erfgenamen kunnen eigenaar zijn zonder zelf het gebruik of de inkomsten te hebben. Dat heet blote eigendom.
Voor een gehuurde gezinswoning bestaat een specifieke regeling inzake het huurrecht en de huisraad. Er zijn bijzondere wettelijke uitzonderingen, onder meer wanneer de langstlevende wettelijk samenwonende een afstammeling van de overledene is.
Spaargeld en andere goederen
Een tweede verblijf, een eigen beleggingsportefeuille of een spaarrekening valt niet automatisch onder het beperkte wettelijke erfrecht van de samenwonende partner.
Breng daarom in kaart welke middelen nodig zijn naast het gebruik van de woning. Eigendom en fiscale voordelen beantwoorden verschillende vragen: eerst moet vaststaan wat iemand juridisch krijgt.
De bescherming is niet onaantastbaar
Als wettelijk samenwonende hebt u geen gegarandeerd minimumdeel van de erfenis. Uw partner kan uw wettelijke erfrecht met een testament beperken of wegnemen. Wettelijke samenwoning kan bovendien eenzijdig worden beëindigd volgens de wettelijke procedure.
Een regeling van jaren geleden kan daardoor een andere uitwerking hebben dan u verwacht. Laat verklaringen, testamenten en aankoopakten samen lezen.
Als u uit elkaar gaat: beëindiging en verdeling zijn twee stappen
Wettelijke samenwoning kan volgens de wettelijke procedure gezamenlijk of eenzijdig worden beëindigd. Een verhuis alleen is daarvoor niet voldoende. Na beëindiging moet nog worden bekeken wat met uw woning, goederen, kosten en schulden gebeurt.
Er ontstaat door wettelijke samenwoning geen algemeen gemeenschappelijk vermogen zoals in het wettelijke huwelijksstelsel. U behoudt in beginsel uw eigen goederen; gezamenlijke goederen en bewezen vorderingen moeten worden afgerekend. Voor bepaalde huishoudelijke schulden bestaan wel gezamenlijke verplichtingen.
Een testament of een aanwasbeding moet apart worden gelezen. Neem niet aan dat ieder document waarin uw partner voorkomt automatisch ophoudt te werken. Spreek ook met de bank wanneer één partner een gezamenlijke lening zou overnemen.
Wat betekent vruchtgebruik voor het dagelijkse leven?
Het wettelijke erfrecht geeft de langstlevende in beginsel vruchtgebruik van de gezinswoning en huisraad die tot de nalatenschap behoren. U mag die goederen gebruiken en de inkomsten genieten. De blote eigendom kan bijvoorbeeld bij de kinderen liggen. U krijgt dus niet automatisch de volledige verkoopprijs wanneer de woning wordt verkocht.
Een fictief voorbeeld: uw partner was alleen eigenaar van de gezinswoning en heeft twee kinderen. Zonder afwijkende regeling krijgt u in beginsel het vruchtgebruik en krijgen de kinderen de blote eigendom. U kunt blijven wonen, maar een verkoop van de volle eigendom vraagt normaal gezamenlijke medewerking. Het spaargeld valt niet vanzelf onder dit beperkte erfrecht.
Deze bescherming kan bij testament worden weggenomen: een wettelijk samenwonende heeft geen erfrechtelijke reserve. Bekijk daarom de bestaande documenten en de beschikbare middelen voor dagelijkse uitgaven, naast de bescherming van de woning.
UW KEUZES
Wat kunt u zelf regelen?
Welke keuze helpt u bereiken wat u wilt? Dat hangt ook af van uw bestaande afspraken en de rechten van uw partner, kinderen of anderen.
Ik wil meer nalaten dan het wettelijke minimum
Past dit bij uw vraag?
U wilt uw partner ook spaargeld, andere goederen of meer rechten op de woning geven.
Wat verandert er?
Een testament kan uw partner bijkomend begunstigen, binnen de beschikbare ruimte.
Wat vraagt aandacht?
Kinderen behouden hun beschermde erfdelen. Een testament maakt wettelijke samenwoning niet gelijk aan een huwelijk.
Lees over aanvullende bescherming →We willen eigendom en kosten duidelijk afspreken
Past dit bij uw vraag?
U wilt afspraken over bijdragen, aankopen, verbouwingen of wat gebeurt bij het einde van de relatie.
Wat verandert er?
Een samenlevingsovereenkomst kan uw vermogensrechtelijke afspraken concreet maken.
Wat vraagt aandacht?
Een overeenkomst over kosten schept op zichzelf geen erfrecht. De titel van het document zegt niet wat precies geregeld is.
Laat uw afspraken bekijken →We willen vergelijken met een huwelijk
Past dit bij uw vraag?
U vraagt zich af of de bescherming van een echtgenoot beter bij uw leven past.
Wat verandert er?
Een huwelijk geeft ruimere rechten en verplichtingen, waaronder in beginsel een beschermd erfrecht.
Wat vraagt aandacht?
Het juiste huwelijksstelsel, bestaande schulden en kinderen uit een eerdere relatie verdienen een eigen bespreking.
Ontdek het vertrekpunt voor gehuwden →EEN FICTIEF VOORBEELD
Een wettelijk samenwonend koppel denkt dat de langstlevende zowel de woning als alle spaargelden krijgt. Zonder aanvullende regeling klopt dat niet. Het beperkte wettelijke erfrecht beschermt in beginsel het gebruik van de gezinswoning en huisraad, maar draagt de overige goederen niet automatisch over aan de partner.
Wat vraag ik aan de notaris?
U hoeft deze begrippen niet uit het hoofd te kennen. Neem de vragen mee die bij u passen. Vraag gerust om het antwoord te tonen met uw eigen woning, uw geld en de mensen die u wilt beschermen.
Wat krijgt mijn partner werkelijk, naast het gebruik van de gezinswoning?
Laat ook spaargeld en andere goederen bekijken.
Kan een testament de bestaande bescherming veranderen?
Vraag wat uw huidige testamenten doen en wat u eventueel wilt aanvullen.
Welke afrekening volgt als onze samenwoning eindigt?
Bespreek eigendom, bijdragen, leningen en afspraken die blijven doorwerken.
Hebben we genoeg geregeld voor inkomsten en latere zorg?
Woonzekerheid alleen beantwoordt niet hoe alle dagelijkse kosten worden betaald.
Veelgestelde vragen
Heb ik toestemming nodig om onze gezinswoning te verkopen?
De gezinswoning geniet tijdens de wettelijke samenwoning een bescherming. Ook als één partner alleen eigenaar is, kan hij die woning in beginsel niet zonder toestemming van de andere verkopen of hypothekeren. Die bescherming tijdens het samenleven is te onderscheiden van het erfrecht bij overlijden.
Is mijn partner volledig beschermd door een testament?
Dat hangt af van de inhoud, de beschikbare ruimte en de andere betrokken rechten. Een testament is in principe herroepbaar. Voor wie duurzame wederzijdse bescherming zoekt, moeten ook alternatieven en hun gevolgen worden besproken.
Neem dit mee naar uw gesprek
- De verklaring van wettelijke samenwoning.
- Uw woningakte of huurcontract en vermogensoverzicht.
- Bestaande testamenten, zorgvolmachten en overeenkomsten.
- Uw concrete wens voor woning, inkomen en beslissingsvrijheid.
VAN INZICHT NAAR UW EIGEN SITUATIE
Wat betekent dit
voor u?
Misschien weet u vooral wat u wilt vermijden, of voor wie u wilt zorgen. Dat is een goed begin. Met uw vraag en uw bestaande documenten bekijken we wat al geregeld is, wat nog openligt en welke gevolgen uw keuzes hebben.
Een eerste advies en dossiergebonden adviezen zijn kosteloos. Grondig advies over een concreet dossier, na analyse van alle stukken: forfait €450 exclusief btw, vooraf afgesproken.
De meest gestelde vragen
Kies de vraag die bij u leeft. Bij elk antwoord kunt u verder naar de volledige uitleg.
Wat gebeurt er als u niets extra regelt?
Als uw partner overlijdt, krijgt u in beginsel het recht om de gezamenlijke gezinswoning en de huisraad te gebruiken, voor zover die tot de erfenis behoren. Dat recht heet vruchtgebruik. U erft daarmee niet automatisch alle bezittingen van uw partner.
Bekijk de volledige uitlegWat gebeurt er als wij uit elkaar gaan?
Wettelijke samenwoning kan volgens de wettelijke procedure gezamenlijk of eenzijdig worden beëindigd. Een verhuis alleen is daarvoor niet voldoende. Na beëindiging moet nog worden bekeken wat met uw woning, goederen, kosten en schulden gebeurt.
Er ontstaat door wettelijke samenwoning geen algemeen gemeenschappelijk vermogen zoals in het wettelijke huwelijksstelsel. U behoudt in beginsel uw eigen goederen; gezamenlijke goederen en bewezen vorderingen moeten worden afgerekend. Voor bepaalde huishoudelijke schulden bestaan wel gezamenlijke verplichtingen.
Een testament of een aanwasbeding moet apart worden gelezen. Neem niet aan dat ieder document waarin uw partner voorkomt automatisch ophoudt te werken. Spreek ook met de bank wanneer één partner een gezamenlijke lening zou overnemen.
Bekijk de volledige uitlegWat betekent vruchtgebruik voor het dagelijkse leven?
Het wettelijke erfrecht geeft de langstlevende in beginsel vruchtgebruik van de gezinswoning en huisraad die tot de nalatenschap behoren. U mag die goederen gebruiken en de inkomsten genieten. De blote eigendom kan bijvoorbeeld bij de kinderen liggen. U krijgt dus niet automatisch de volledige verkoopprijs wanneer de woning wordt verkocht.
Een fictief voorbeeld: uw partner was alleen eigenaar van de gezinswoning en heeft twee kinderen. Zonder afwijkende regeling krijgt u in beginsel het vruchtgebruik en krijgen de kinderen de blote eigendom. U kunt blijven wonen, maar een verkoop van de volle eigendom vraagt normaal gezamenlijke medewerking. Het spaargeld valt niet vanzelf onder dit beperkte erfrecht.
Deze bescherming kan bij testament worden weggenomen: een wettelijk samenwonende heeft geen erfrechtelijke reserve. Bekijk daarom de bestaande documenten en de beschikbare middelen voor dagelijkse uitgaven, naast de bescherming van de woning.
Bekijk de volledige uitlegWat kunt u zelf regelen?
Welke keuze helpt u bereiken wat u wilt? Dat hangt ook af van uw bestaande afspraken en de rechten van uw partner, kinderen of anderen.
Bekijk de volledige uitlegWat moet ik weten over de gezinswoning en de huisraad?
Vruchtgebruik betekent dat de langstlevende het goed kan gebruiken en er de inkomsten van kan genieten. Het maakt die persoon niet tot volle eigenaar. Andere erfgenamen kunnen eigenaar zijn zonder zelf het gebruik of de inkomsten te hebben. Dat heet blote eigendom.
Voor een gehuurde gezinswoning bestaat een specifieke regeling inzake het huurrecht en de huisraad. Er zijn bijzondere wettelijke uitzonderingen, onder meer wanneer de langstlevende wettelijk samenwonende een afstammeling van de overledene is.
Bekijk de volledige uitlegWat moet ik weten over spaargeld en andere goederen?
Een tweede verblijf, een eigen beleggingsportefeuille of een spaarrekening valt niet automatisch onder het beperkte wettelijke erfrecht van de samenwonende partner.
Breng daarom in kaart welke middelen nodig zijn naast het gebruik van de woning. Eigendom en fiscale voordelen beantwoorden verschillende vragen: eerst moet vaststaan wat iemand juridisch krijgt.
Bekijk de volledige uitlegWat moet ik weten over de bescherming is niet onaantastbaar?
Als wettelijk samenwonende hebt u geen gegarandeerd minimumdeel van de erfenis. Uw partner kan uw wettelijke erfrecht met een testament beperken of wegnemen. Wettelijke samenwoning kan bovendien eenzijdig worden beëindigd volgens de wettelijke procedure.
Een regeling van jaren geleden kan daardoor een andere uitwerking hebben dan u verwacht. Laat verklaringen, testamenten en aankoopakten samen lezen.
Bekijk de volledige uitlegWat krijgt mijn partner werkelijk, naast het gebruik van de gezinswoning?
Laat ook spaargeld en andere goederen bekijken.
Bekijk de volledige uitlegKan een testament de bestaande bescherming veranderen?
Vraag wat uw huidige testamenten doen en wat u eventueel wilt aanvullen.
Bekijk de volledige uitlegWelke afrekening volgt als onze samenwoning eindigt?
Bespreek eigendom, bijdragen, leningen en afspraken die blijven doorwerken.
Bekijk de volledige uitlegBETROUWBAAR VERDER LEZEN
Nuttige websites bij dit onderwerp
UW VOLGENDE STAP
Wat betekent dit voor u?
Neem uw vragen en de stukken die u al hebt mee. We bespreken wat in uw situatie aandacht vraagt en welke voorbereiding nog nodig is.