Wie erft wat?
Eerst de rechten begrijpen.

Een erfenis omvat wat de overledene nalaat. Het volledige bezit van een echtpaar is daarom niet automatisch de nalatenschap van één van hen. Eerst wordt nagegaan wat eigen is, wat gemeenschappelijk is en welke afspraken bij overlijden uitwerking krijgen.

Praktische tip. Breng de aankoopakte en het huwelijkscontract mee als u die hebt. De naam op een factuur of rekening vertelt niet altijd het volledige verhaal over de eigendom.

Met een echtgenoot en kinderen erft de echtgenoot volgens het wettelijk uitgangspunt het vruchtgebruik van de nalatenschap en erven de kinderen de blote eigendom. Bestaande regelingen kunnen dit wijzigen.

Een wettelijk samenwonende partner heeft in beginsel een wettelijk erfrecht op het vruchtgebruik van de gezinswoning en huisraad. Dat is beperkter dan bij gehuwden en kan bij testament gewijzigd worden. Feitelijke samenwoning geeft op zichzelf geen wettelijk erfrecht. Ook pluskinderen erven niet automatisch van een stiefouder.

Vruchtgebruik geeft iemand het recht een goed te gebruiken en er de opbrengsten van te ontvangen. Bij een woning kan dat wonen of huur ontvangen zijn. De blote eigenaar heeft de eigendom die met dat recht belast is. Voor de verkoop van de volle eigendom moeten de betrokken rechten samen worden bekeken.

Dat betekent niet dat iedereen willekeurig over de woning kan beslissen. Ook onderhoud, kosten en een mogelijke omzetting van het vruchtgebruik vragen onderzoek.

Een testament kan personen aanwijzen of goederen toekennen. Het moet samen met de wettelijke bescherming van bepaalde erfgenamen en eerdere schenkingen gelezen worden. Een zin uit een testament los bekijken is daarom onvoldoende.

Vertel ons ook over giften die buiten een notariële akte gebeurden. De vraag of een vroegere gift tussen erfgenamen moet worden verrekend, staat naast de fiscale vraag of zij voor de erfbelasting meetelt. Een belastingregel geeft dus niet vanzelf het antwoord op de familiale verdeling.

Praktische tip. Geef een eerdere gift door zonder vooraf zelf te besluiten dat die “te oud” is. Datum, bewijs en gemaakte afspraken bepalen welk onderzoek nodig is.

Een familiestamboom hoeft geen mooi document te zijn. Een eenvoudige schets met namen en relaties is vaak een goede start. Laat bij twijfel een vraagteken staan.

Brengt familieverhoudingen en relevante akten samen en legt uit wie welke rechten heeft. Onderzoekt onduidelijke of tegenstrijdige gegevens.

Bezorgt documenten en familiegegevens. Meldt eerdere huwelijken, kinderen uit andere relaties, een overleden erfgenaam en buitenlandse banden.

Vruchtgebruik en volle eigendom zijn verschillende rechten. Laat de notaris uitleggen wie moet meewerken aan een voorgenomen verkoop en hoe de opbrengst wordt behandeld.

Bezorg het document aan de notaris en vermeld waar u het hebt gevonden. Laat onderzoeken hoe het samenhangt met eventuele andere testamenten en de wettelijke rechten.

Eerst moet worden bepaald welke goederen tot de nalatenschap behoren. Het huwelijksvermogensstelsel en de gemaakte afspraken kunnen daarin een belangrijke rol spelen.