Wat is van wie?
En wat wilt u samen regelen?

01

Huwelijkscontract in gewone woorden

Uw huwelijksstelsel bepaalt wat eigen of gemeenschappelijk is en hoe u afrekent bij echtscheiding of overlijden.

Stel u drie lijsten voor: van u, van uw partner en van u samen. Uw huwelijksstelsel bepaalt op welke lijst een goed of inkomen thuishoort. Een huwelijkscontract legt uw keuze en eventuele aanpassingen vast. De naam op een rekening geeft niet altijd het antwoord.

Waar stopt deze bescherming?

Scheiding van goederen betekent niet dat uw echtgenoot niets erft. Eerst bepaalt u wat van wie is. Pas daarna bekijkt u wie wat erft. Een afspraak die bij overlijden beschermt, kan bij echtscheiding anders werken.

Betrek het op uw leven: Weet u wat uw partner krijgt als u overlijdt, én wat ieder houdt als u uit elkaar gaat?

02

Wat is vandaag van mij, van u of van ons?

Denk aan uw huwelijksstelsel als een inventaris met spelregels. Het bepaalt in welke lade een woning, loon of schuld thuishoort. Een huwelijkscontract is de notariële akte waarin u die regels kiest of aanpast. Het is dus veel meer dan een regeling voor een eventuele scheiding.

In het wettelijk stelsel zijn er in beginsel drie vermogens: uw eigen vermogen, dat van uw echtgenoot en het gemeenschappelijke vermogen. Goederen van vóór het huwelijk en wat u persoonlijk erft of geschonken krijgt, blijven doorgaans eigen. Beroepsinkomsten tijdens het huwelijk en inkomsten uit eigen goederen komen in beginsel in de gemeenschap. Bewijzen en afwijkende afspraken kunnen beslissend zijn.

Bij scheiding van goederen behoudt ieder in beginsel zijn eigen vermogen en inkomsten. U kunt wel samen een woning kopen: ieder bezit dan een aandeel in die woning. Dat maakt nog niet al uw goederen gemeenschappelijk. Aanvullende afspraken kunnen de partner beschermen die minder verdient of zorgtaken opneemt.

De naam op een rekening vertelt niet altijd wie juridisch eigenaar is. Omgekeerd maakt betalen voor de verbouwing van de woning van uw partner u niet vanzelf mede-eigenaar. Daarom bekijken we zowel de akte als de herkomst en bestemming van het geld.

03

Wat gebeurt er bij echtscheiding?

Eerst wordt vastgesteld welke goederen en schulden bij wie horen. Daarna worden eventuele vergoedingen berekend en wordt wat samen is verdeeld. Een vergoeding is bijvoorbeeld een bedrag dat het gemeenschappelijke vermogen verschuldigd is omdat het met uw eigen geld werd verrijkt. Wie een vergoeding vraagt, moet de relevante feiten kunnen aantonen.

In het wettelijk stelsel wordt het netto gemeenschappelijke vermogen in beginsel bij helften verdeeld, na de nodige afrekeningen. Dat betekent niet dat elk goed fysiek in tweeën gaat. De ene partner kan bijvoorbeeld de woning overnemen en de andere een opleg betalen. Waarde, lening en financierbaarheid bepalen of dat lukt.

Bij zuivere scheiding van goederen is er geen automatische verdeling van al het tijdens het huwelijk opgebouwde vermogen bij helften. Gezamenlijke goederen moeten wel worden verdeeld. Een verrekenbeding of andere afgesproken bescherming kan het resultaat wijzigen. Een partner die jarenlang minder werkte, heeft dus niet uitsluitend door die keuze automatisch recht op de helft van het vermogen van de andere.

Apart wonen beëindigt het huwelijk niet. Ook de datum waarop de vermogensrechtelijke gevolgen van de echtscheiding ingaan, vraagt aandacht. Een onderlinge afspraak over wie de lening betaalt, ontslaat u bovendien niet vanzelf tegenover de bank: daarvoor is haar akkoord nodig.

04

Wat gebeurt er als een van ons overlijdt?

Er zijn twee stappen. Eerst wordt het huwelijksvermogen afgerekend. Uw eigen goederen en wat u uit die afrekening krijgt, zijn van u. Pas daarna wordt de nalatenschap van uw echtgenoot verdeeld. Die bestaat uit diens eigen goederen en diens aandeel na de afrekening, rekening houdend met schulden.

Een fictief voorbeeld zonder schulden of bijzondere clausules: de gemeenschap bevat €400.000. In beginsel is €200.000 voor de langstlevende uit de afrekening. De andere €200.000 komt in de nalatenschap, samen met eventuele eigen goederen van de overledene. Zijn er kinderen, dan krijgen zij volgens het wettelijke erfrecht in beginsel de blote eigendom van die nalatenschap en de echtgenoot het vruchtgebruik. De eigen €200.000 van de langstlevende is geen erfenis.

Scheiding van goederen neemt het wettelijke erfrecht van uw echtgenoot niet weg. Een keuzebeding, testament of bijzondere gezinssituatie kan de uitkomst veranderen. Bekijk ook het tweede overlijden: goederen die de langstlevende in volle eigendom krijgt, komen later niet automatisch bij de kinderen van de eerstoverledene terecht.

05

Wat kunt u zelf voorbereiden?

1. Maak drie lijsten

   Noteer eigen goederen, goederen van uw partner en gezamenlijke goederen. Schrijf erbij hoe en wanneer u ze verwierf.

2. Denk ook aan de partner die zorgt

   Bespreek wat minder werken betekent voor opbouw van vermogen en bescherming bij een breuk.

3. Bewaar het geldspoor

   Breng schenkingsakten, erfenisstukken en betalingsbewijzen mee wanneer eigen geld in een gezamenlijke aankoop of verbouwing ging.

4. Laat twee uitkomsten uitleggen

   Vraag hoe dezelfde clausule werkt bij echtscheiding én bij overlijden. Een voordeel voor de langstlevende geldt niet noodzakelijk bij een breuk.

06

Wat vraag ik aan de notaris?

U hoeft deze begrippen niet uit het hoofd te kennen. Neem de vragen mee die bij u passen. Vraag gerust om het antwoord te tonen met uw eigen woning, uw geld en de mensen die u wilt beschermen.

1. Wat is van mij, van mijn partner en van ons samen?

   Vraag om uw echte goederen op die drie plaatsen te zetten, met hun herkomst erbij.

2. Wat als één van ons minder werkt om voor het gezin te zorgen?

   Laat uitleggen hoe uw stelsel de opbouw van vermogen en de afrekening bij een breuk beïnvloedt.

3. Wat verandert deze clausule bij echtscheiding én bij overlijden?

   Vraag twee afzonderlijke uitkomsten. Eén regeling kan op beide momenten anders werken.

4. Sluiten onze testamenten en schenkingen hier nog op aan?

   Breng de bestaande documenten mee zodat hun gezamenlijke gevolgen duidelijk worden.